Leczenie bólu

Bark zamrożony: jak opanować ból, który budzi w nocy

Pacjenci z barkiem zamrożonym rzadko przychodzą do nas z powodu sztywności. Przychodzą z powodu nocy. Ból budzi po dwóch, trzech godzinach snu, nie pozwala leżeć na chorym boku, a po tygodniach takiego rytmu dochodzi zmęczenie, rozdrażnienie i poczucie, że nic nie działa. To jest ten moment, w którym warto zająć się osobno samym bólem, zanim w ogóle da się pracować nad ruchem.

USG barku w gabinecie: zanim zaplanujemy leczenie bólu, ustalamy jego przyczynę.

W tym tekście opisujemy, skąd bierze się ból nocny w barku zamrożonym, co robimy, żeby go opanować, i dlaczego kolejność działań ma znaczenie. Pełny obraz choroby, jej przebieg i możliwości leczenia przedstawia artykuł przeglądowy Instytutu: Bark zamrożony: objawy, przebieg i leczenie.

Dlaczego bark zamrożony boli właśnie w nocy

W barku zamrożonym torebka stawowa, czyli elastyczna osłona stawu, jest w stanie zapalnym. Ból zapalny rządzi się innymi prawami niż ból z przeciążenia: nie potrzebuje ruchu, żeby się pojawić, i nie ustępuje po odpoczynku. Dlatego w ciągu dnia, gdy uwaga jest zajęta czym innym, bywa znośny, a w nocy wysuwa się na pierwszy plan.

Dochodzi do tego ułożenie ciała. W leżeniu na boku głowa kości ramiennej dociska zmienioną zapalnie torebkę, a w leżeniu na plecach ramię opada do tyłu, co dodatkowo napina jej przednią część. Stąd typowy opis pacjenta: budzi mnie ból, muszę wstać i pochodzić.

Co stosujemy, krok po kroku

1. Leki, dobrane do rodzaju bólu

Ponieważ mamy do czynienia z bólem zapalnym, podstawą są niesteroidowe leki przeciwzapalne, a nie sam paracetamol. Dobieramy je z uwzględnieniem chorób towarzyszących, przede wszystkim schorzeń żołądka, nerek i układu krążenia. Przy silnym bólu nocnym znaczenie ma także pora przyjęcia dawki, tak aby działanie leku obejmowało pierwszą część nocy.

Leki same w sobie rzadko wystarczają w najtrudniejszym okresie i nie są rozwiązaniem na miesiące. Traktujemy je jako element planu, nie jako plan.

2. Iniekcja sterydu do stawu pod kontrolą USG

To najskuteczniejsze narzędzie w pierwszej fazie barku zamrożonego. Podajemy lek bezpośrednio do stawu ramiennego, pod kontrolą obrazu USG, co pozwala trafić dokładnie tam, gdzie toczy się stan zapalny.

Mówimy pacjentom wprost, czego można się spodziewać. Iniekcja nie leczy przyczyny choroby i nie skraca jej przebiegu w sposób radykalny. U ponad połowy pacjentów wyraźnie zmniejsza jednak ból na okres od kilku do kilkunastu tygodni. To bywa różnica między nieprzespanymi nocami a możliwością normalnego funkcjonowania i rozpoczęcia rehabilitacji.

Przy cukrzycy iniekcja sterydu wymaga dodatkowej ostrożności, ponieważ przejściowo podnosi poziom glukozy. Nie jest to przeciwwskazanie, ale wymaga ustalenia z pacjentem i kontroli w kolejnych dniach. Więcej o tej grupie chorych pisze nasza reumatolog: Bark zamrożony przy cukrzycy i chorobach tarczycy.

3. Fizykoterapia przeciwbólowa

Krioterapia miejscowa: zimno wycisza ból i napięcie, ale nie zmienia przebiegu choroby.

Jako uzupełnienie stosujemy zabiegi, które wyciszają ból i napięcie: krioterapię miejscową, elektroterapię, terapię polem magnetycznym. Nie zmieniają one przebiegu choroby, ale u części pacjentów pozwalają zmniejszyć zapotrzebowanie na leki i łatwiej znieść najgorsze tygodnie.

4. Higiena snu i ułożenie ręki

To brzmi banalnie, a bywa jedną ze skuteczniejszych interwencji w tym okresie. Zwykle proponujemy spanie na zdrowym boku z poduszką obejmującą chorą rękę od spodu, tak aby ramię nie opadało do tyłu i nie wisiało bez podparcia, albo spanie na plecach z niewielkim wałkiem pod łokciem. Celem jest odciążenie przedniej części torebki stawowej.

Kiedy sam ból to za mało, żeby postawić diagnozę

Ból nocny barku nie jest objawem charakterystycznym wyłącznie dla barku zamrożonego. Bardzo podobnie zachowuje się uszkodzenie stożka rotatorów, a to zupełnie inna choroba i inne leczenie. Kluczowe rozróżnienie jest proste i wykonuje się je w gabinecie: w barku zamrożonym ograniczony jest także ruch bierny, czyli ręka nie unosi się nawet wtedy, gdy porusza nią lekarz.

Dlatego zanim zaplanujemy leczenie bólu, ustalamy rozpoznanie. Opcje przy uszkodzeniu stożka opisujemy osobno: Uszkodzenie stożka rotatorów: jak zmniejszyć ból bez operacji. Jeśli ból promieniuje z karku do ręki i towarzyszy mu drętwienie, sprawdzamy też kręgosłup szyjny, o czym pisze nasz neurochirurg: Bark zamrożony czy problem z kręgosłupem szyjnym?

Ból przewlekły, który nie odpuszcza

U niewielkiej części pacjentów ból utrzymuje się mimo leczenia przeciwzapalnego, iniekcji i rehabilitacji. W takich sytuacjach rozważamy metody stosowane w bólu przewlekłym, dobierane indywidualnie po ocenie, skąd ból pochodzi. Jedną z nich opisujemy w tekście o kriolezji w leczeniu bólu przewlekłego. Decyzja zawsze zapada po konsultacji i nie jest to postępowanie rutynowe w barku zamrożonym.

Czego nie robimy

Najczęstsze pytania

Czy zastrzyk ze sterydu uszkodzi mi staw?
Pojedyncze iniekcje podawane w odstępach, pod kontrolą USG, są postępowaniem standardowym i uznawanym za bezpieczne. Ryzyko rośnie przy wielokrotnych, często powtarzanych podaniach, dlatego planujemy je z umiarem.

Jak szybko po iniekcji poczuję różnicę?
Zwykle w ciągu kilku dni. U części pacjentów w pierwszej dobie ból przejściowo się nasila, co nie jest powodem do niepokoju.

Czy mogę brać leki przeciwbólowe przez kilka miesięcy?
Nie jest to dobre rozwiązanie. Leki przeciwzapalne mają działania niepożądane, a długotrwałe przyjmowanie ich bez kontroli obciąża żołądek, nerki i układ krążenia. Jeśli ból wymaga leków przez wiele tygodni, to sygnał, żeby zmienić plan leczenia, a nie zwiększać dawki.

Czy ciepło czy zimno na bark?
W fazie bólowej, gdy dominuje stan zapalny, pacjenci zwykle lepiej znoszą chłód. W fazie sztywności ciepło przed ćwiczeniami bywa pomocne, bo ułatwia pracę nad zakresem ruchu. Warto sprawdzić, co działa u Ciebie, bo odczucia bywają indywidualne.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Dobór leków i zabiegów, w tym decyzja o iniekcji, wymaga indywidualnej oceny lekarza.